Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że jest gotów na ogólnokrajowe referendum w sprawie planu pokojowego, jeśli Rosja zgodzi się na co najmniej 60 dni przerwy w walkach. To pierwszy raz, gdy Kijów tak otwarcie wiąże dialog społeczny z warunkiem natychmiastowej ciszy na froncie.

Zapowiedź padła w momencie, gdy Ukraina naciska na USA i Europę o gwarancje bezpieczeństwa w przyszłym porozumieniu. Zełenski liczy, że wstępny rozejm pozwoli sprawdzić gotowość społeczeństwa do kompromisów i wyznaczy ramy do rozmów z partnerami.

W Holandii decyzja wywoła szczególne zainteresowanie – w kraju mieszka i pracuje liczna społeczność ukraińska, a instytucje w Hadze odgrywają ważną rolę w międzynarodowym prawie. W praktyce oznacza to większą uwagę mediów i polityków na rozwiązania długoterminowe, a nie tylko na doraźną pomoc.

Dla Polaków w Holandii, którzy od lutego 2022 roku wspierają rodziny i znajomych po obu stronach granicy polsko-ukraińskiej, referendum byłoby testem nastrojów i możliwym sygnałem nadziei. Wiele polskich organizacji pomocowych w NL deklaruje, że jest gotowych skalować doradztwo prawne i pomoc psychologiczną, jeśli rozmowy ruszą.

Kluczowe pozostaje jednak to, czy Rosja zgodzi się na rozejm i czy przerwa w ogniu będzie realna. Bez tego zapowiedź referendum pozostanie jedynie politycznym gestem i elementem dyplomatycznej układanki.