W Holandii (i szerzej w Niderlandach) widać wyraźny efekt profilaktyki: w ostatniej dekadzie coraz mniej osób dostaje diagnozę raka jelita grubego, mimo że społeczeństwo się starzeje. Jak podaje NU.nl, spadek wiąże się z programem badań przesiewowych, który pozwala wykrywać zmiany na bardzo wczesnym etapie.

To ważne, bo przy tej chorobie czas działa na dwa sposoby: wczesne wykrycie często oznacza leczenie mniej obciążające, a w wielu przypadkach usunięcie polipa wystarcza, by problem się nie rozwinął. Z kolei późna diagnoza to częściej dłuższa terapia, większe ryzyko przerzutów i realne skutki dla pracy oraz życia rodzinnego.

Dla Polaków mieszkających w Holandii kluczowe jest to, że zaproszenia na badania trafiają do osób w określonym wieku (zwykle 55–75 lat) i są cykliczne. W praktyce oznacza to, że warto sprawdzać pocztę i korespondencję z RIVM lub swoim GP, nawet jeśli ktoś nie czuje żadnych objawów.

Część osób unika badań, bo „to krępujące” albo „na pewno mnie to nie dotyczy”. Tyle że profilaktyka jest właśnie dla tych, którzy czują się zdrowo. To trochę jak z przeglądem auta: lepiej wykryć drobiazg wcześniej niż stanąć na poboczu z dużo większym problemem.

Eksperci zwracają uwagę, że w innych nowotworach sytuacja bywa trudniejsza, bo nie ma równie szerokich programów przesiewowych. To też pokazuje, jak wielką rolę odgrywa mądra organizacja ochrony zdrowia, a nie tylko „nowe leki”.

Jeśli masz w rodzinie historię chorób jelit albo zauważasz niepokojące objawy, nie czekaj na zaproszenie z programu. W Holandii pierwszym krokiem jest rozmowa z huisarts (GP) i wspólna decyzja, co dalej. Wiele osób z naszej społeczności odkłada to przez barierę językową, ale można poprosić o tłumacza lub wsparcie bliskiej osoby.