Rząd zapowiedział przekazanie Indonezji ponad 28 tys. skamieniałości z kolekcji Duboisa, przechowywanej w muzeum Naturalis w Leiden. To materiały o ogromnym znaczeniu naukowym, w tym szczątki Homo erectus odkryte pod koniec XIX wieku na Jawie.

Decyzja wpisuje się w szerszy proces oceny dziedzictwa kolonialnego i współpracy z krajami pochodzenia artefaktów. W praktyce oznacza to nie koniec badań, lecz ich nowy etap – w partnerstwie z indonezyjskimi instytucjami.

Dla polskich rodzin z Randstadu, które lubią odwiedzać Naturalis, to także szansa, by zobaczyć, jak nauka i polityka kultury potrafią zmieniać muzea. Placówki pracują nad wystawami tłumaczącymi kontekst zwrotu i nad cyfryzacją zbiorów.

Specjaliści podkreślają, że opowieść o „człowieku jawajskim” nie znika z holenderskiej nauki. Zmienia się właściciel i miejsce przechowywania, ale pozostają wspólne projekty badawcze, wymiana ekspertów i długofalowa opieka nad kolekcją.

To także sygnał dla innych instytucji w Europie: dialog i przejrzystość w sprawach pochodzenia kolekcji stają się standardem. Dla widzów najważniejsze, by historia została opowiedziana uczciwie, z szacunkiem dla miejsca, z którego pochodzą znaleziska.